Nhiều người Việt có tài sản đáng kể nhưng thu nhập khai thuế thì thấp. Có cơ chế cho phép dùng tài sản thay cho một phần thu nhập, nhưng tỷ lệ quy đổi làm nhiều người bất ngờ.
Cơ chế quy đổi
Thay vì đối chiếu thu nhập hằng năm với ngưỡng, một số chương trình cho phép chứng minh bằng tài sản, với giá trị tài sản phải gấp nhiều lần phần thu nhập còn thiếu.
Tỷ lệ này khác nhau giữa các nước và giữa các diện, và nó thường cao. Hãy tra con số cụ thể trước khi tính, vì suy đoán ở đây hay sai.
Tài sản nào được chấp nhận
Ưu tiên tài sản có tính thanh khoản: tiền gửi ngân hàng, chứng khoán, trái phiếu. Chúng bán được nhanh và định giá được chính xác.
Bất động sản được chấp nhận ở một số nơi nhưng thường với tỷ lệ thấp hơn, vì bán mất thời gian và giá trị khó xác định chính xác.
Nhà đang ở thường không tính
Đây là điều gây thất vọng nhất. Nhà bạn đang ở không được tính hoặc chỉ tính phần vốn chủ sở hữu sau khi trừ nợ vay, vì bạn không thể bán nó mà vẫn sống ở đó.
Nếu tài sản chính của bạn là căn nhà đang ở, hãy tính tới các phương án khác thay vì trông vào cơ chế này.
Tài sản ở Việt Nam
Một số chương trình chấp nhận tài sản ở nước ngoài, một số chỉ chấp nhận tài sản tại nước đó. Đây là điều phải kiểm tra trước tiên.
Nếu chấp nhận, bạn phải chứng minh tài sản chuyển đổi được thành tiền và chuyển ra được hợp pháp. Hai điều này cần giấy tờ riêng.
Giấy tờ chứng minh
Với tiền gửi: sổ tiết kiệm và sao kê có dấu ngân hàng cho một khoảng thời gian. Với chứng khoán: sao kê tài khoản chứng khoán.
Với bất động sản: giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đứng tên bạn, chứng thư thẩm định giá của đơn vị có chức năng, và giấy tờ về việc tài sản không bị thế chấp hay tranh chấp.
Tài sản phải là của bạn
Đứng tên bạn hoặc tên vợ chồng bạn với xác nhận về phần sở hữu. Tài sản nhờ người khác đứng tên không dùng được, dù cả nhà đều biết nó là của bạn.
Nếu đó thật sự là tài sản của bạn, hãy làm thủ tục sang tên từ sớm. Việc sang tên ngay trước khi nộp hồ sơ luôn bị xem xét kỹ.
Duy trì trong thời gian xét
Nhiều chương trình yêu cầu tài sản được duy trì cho tới khi hồ sơ có kết quả. Bán đi giữa chừng có thể làm hồ sơ không còn đủ điều kiện.
Hãy tính điều này khi chọn tài sản nào để đưa vào hồ sơ. Đừng dùng khoản mà gia đình có thể cần tới trong vài năm tới.
Kết hợp thu nhập và tài sản
Phần lớn trường hợp không phải chọn một trong hai mà là kết hợp: thu nhập đáp ứng phần lớn ngưỡng, tài sản bù phần còn thiếu.
Cách này nhẹ hơn nhiều so với chứng minh toàn bộ bằng tài sản. Hãy tính xem bạn thiếu bao nhiêu rồi mới xác định cần bao nhiêu tài sản.
Chuyển tài sản ra nước ngoài
Nếu tài sản của bạn ở Việt Nam và chương trình yêu cầu chứng minh khả năng chuyển ra, hãy tìm hiểu quy định ngoại hối trước khi đưa tài sản đó vào hồ sơ.
Một tài sản lớn nhưng không chuyển ra được hợp pháp thì giá trị thực tế trong hồ sơ rất hạn chế. Hãy hỏi ngân hàng về cơ chế áp dụng cho trường hợp của bạn.
Định giá phải còn mới
Chứng thư thẩm định giá thường chỉ có giá trị trong một khoảng thời gian. Với hồ sơ chờ lâu, bạn có thể phải định giá lại khi tới bước nộp hồ sơ bảo trợ.
Hãy canh thời điểm làm định giá cho sát với lúc nộp, và giữ chứng thư cũ để so sánh nếu giá trị thay đổi nhiều.
Đừng bỏ qua hướng đơn giản hơn
Trước khi đi theo cơ chế tài sản với tỷ lệ quy đổi cao, hãy kiểm xem có thể cộng thu nhập của vợ chồng, hoặc nhờ người đồng bảo trợ không.
Hai hướng đó thường đơn giản hơn nhiều và cần ít giấy tờ hơn. Cơ chế tài sản nên là phương án khi hai hướng kia không dùng được.
Hỏi đáp
Tỷ lệ quy đổi thường là bao nhiêu?
Khác nhau theo nước và theo quan hệ được bảo lãnh. Hãy tra bảng chính thức, đừng dựa vào con số nghe được.
Vàng cất trong nhà có tính không?
Rất khó vì không chứng minh được sở hữu và nguồn gốc. Nếu bán, hãy bán có hoá đơn và nhận tiền qua ngân hàng.
Tài sản của người đồng bảo trợ có tính không?
Thường có, theo cùng cơ chế. Hãy hỏi quy định cụ thể vì cách tính có thể khác.
Định giá bất động sản làm ở đâu?
Tại đơn vị thẩm định giá có chức năng. Chứng thư nên còn mới tại thời điểm nộp hồ sơ.
