Đón được cha mẹ là điều nhiều người mong suốt mười năm chờ đợi. Và năm đầu tiên sau đó thường khác xa những gì cả hai bên hình dung. Biết trước điều này giúp cả nhà chuẩn bị thay vì bị hụt hẫng.
Mất mát ít ai lường
Người lớn tuổi rời khỏi nơi họ có bạn bè, hàng xóm, chợ quen, thầy thuốc quen, và ngôn ngữ của mình. Ở tuổi bảy mươi, xây lại những thứ đó rất khó.
Con cái thường chỉ nghĩ tới việc cha mẹ sẽ được gần cháu và được chăm sóc tốt hơn. Cả hai điều đó đúng, nhưng chúng không bù được phần đã mất.
Cô đơn là vấn đề thật
Con đi làm, cháu đi học, cha mẹ ở nhà cả ngày trong một nơi không nói được ngôn ngữ và không tự đi lại được.
Đây là nguyên nhân số một khiến người cao tuổi mới sang muốn quay về. Hãy tính tới nó từ trước, không phải khi nó đã xảy ra.
Chuẩn bị trước khi đón
Tìm hiểu cộng đồng người Việt ở khu vực bạn ở: chùa, nhà thờ, hội người cao tuổi, nhóm tập thể dục. Kết nối trước khi cha mẹ sang.
Tìm hiểu về giao thông công cộng và xem cha mẹ có tự đi được không. Khả năng tự đi lại là thứ quyết định nhiều nhất tới việc họ có thấy dễ chịu hay không.
Ngôn ngữ ở mức tối thiểu
Không cần thành thạo, nhưng vài chục câu cơ bản tạo ra khác biệt rất lớn: hỏi đường, mua đồ, gọi cấp cứu, nói với bác sĩ.
Hãy bắt đầu dạy từ khi còn ở Việt Nam, mỗi ngày một ít. Và hãy chuẩn bị một tờ giấy có địa chỉ nhà, số điện thoại của bạn, và thông tin y tế cơ bản để cha mẹ mang theo người.
Giấy tờ cần làm trong tháng đầu
Đăng ký số định danh, mở tài khoản ngân hàng, làm thẻ y tế, đăng ký địa chỉ. Danh sách này khác nhau theo nước nhưng đều nên xong sớm.
Hãy đi cùng cha mẹ trong những buổi đầu thay vì để họ tự xoay. Một lần đi cùng tiết kiệm nhiều buổi làm lại về sau.
Y tế trong năm đầu
Đây là năm mà họ thường chưa tham gia được y tế công và phải dùng bảo hiểm tư hoặc tự trả. Hãy có ngân sách riêng cho việc này.
Và hãy tìm một bác sĩ gia đình ngay trong tháng đầu, kể cả khi cha mẹ đang khoẻ. Chờ tới lúc có bệnh mới tìm là lúc tệ nhất.
Sống chung hay ở riêng
Nhiều gia đình Việt mặc định sống chung. Điều đó hợp với văn hoá nhưng nó cũng tạo ra căng thẳng, nhất là khi nhà chật và ba thế hệ cùng một không gian.
Hãy bàn trước về cách bố trí, về giờ giấc, và về vai trò của mỗi người. Một cuộc trò chuyện trước khi sang dễ hơn nhiều so với cuộc trò chuyện ở tháng thứ sáu.
Tiền trong túi họ
Người cả đời tự chủ về tiền bạc sẽ thấy khó chịu khi phải hỏi con mỗi lần cần tiêu. Hãy để cha mẹ có một khoản riêng họ tự quản.
Số tiền không cần lớn. Điều quan trọng là cảm giác vẫn còn tự chủ, và nó ảnh hưởng tới tinh thần nhiều hơn bạn nghĩ.
Vai trò của ông bà
Nhiều gia đình mong ông bà trông cháu. Đây là điều hợp lý nhưng nên là một thoả thuận chứ không phải một mặc định.
Hãy hỏi cha mẹ xem họ muốn gì. Có người thấy vui khi được trông cháu, có người đã muốn nghỉ ngơi sau cả đời làm việc. Cả hai đều chính đáng.
Giữ liên lạc với quê nhà
Hãy dạy cha mẹ dùng ứng dụng gọi video và giúp họ giữ liên lạc với bạn bè cũ. Đây là sợi dây giữ tinh thần họ ổn định trong năm đầu.
Nhiều người cao tuổi ngại học công nghệ, nhưng vài buổi hướng dẫn kiên nhẫn là đủ. Việc này đáng giá hơn nhiều món quà vật chất.
Nếu họ muốn quay về
Chuyện này xảy ra và nó không phải thất bại của ai. Hãy tìm hiểu điều kiện cư trú để biết họ về bao lâu thì vẫn giữ được tư cách.
Nhiều gia đình tìm ra một nhịp phù hợp: cha mẹ ở mỗi nơi vài tháng trong năm. Đây thường là giải pháp tốt hơn cả hai lựa chọn cực đoan.
Đừng đánh giá năm đầu là kết luận
Phần lớn người cao tuổi mới sang cần một tới hai năm để ổn định. Những tháng đầu khó không có nghĩa là quyết định sai.
Hãy kiên nhẫn với cả cha mẹ lẫn với chính mình, và đặt một mốc để cùng xem lại sau một năm thay vì kết luận sớm.
Hỏi đáp
Cha mẹ về Việt Nam dài ngày có mất tư cách không?
Có thể nếu vượt giới hạn vắng mặt. Hãy tra quy định và ghi lại mọi lần đi về.
Có chương trình hỗ trợ người cao tuổi mới sang không?
Nhiều nơi có lớp ngôn ngữ và hoạt động cộng đồng miễn phí. Hãy hỏi chính quyền địa phương hoặc hội người Việt.
Cha mẹ có được nhận trợ cấp không?
Hãy kiểm tra kỹ, vì nhiều khoản nằm trong nhóm bạn phải hoàn theo cam kết bảo trợ. Hỏi trước khi đăng ký.
Nên đón cha mẹ vào mùa nào?
Tránh mùa quá lạnh với người chưa quen khí hậu. Mùa ấm giúp họ ra ngoài được và làm quen dễ hơn.
