Khi thu nhập của bạn chưa đủ ngưỡng, nhiều chương trình cho phép một người khác cùng ký cam kết để bù phần thiếu. Nhưng điều người ấy nhận về nặng hơn nhiều so với vẻ ngoài của một chữ ký, và họ cần biết trước.
Họ chịu trách nhiệm tới đâu
Ở nhiều nước, người đồng bảo trợ chịu trách nhiệm toàn bộ chứ không phải một phần. Cơ quan có thể đòi từ bất kỳ ai đã ký, không cần đòi bạn trước.
Đây là chi tiết quan trọng nhất và cũng hay bị nói nhẹ đi khi người ta đi nhờ. Hãy nói rõ ngay từ câu đầu tiên.
Thời hạn dài hơn người ta nghĩ
Cam kết thường kéo dài nhiều năm, cho tới khi người được bảo lãnh trở thành công dân hoặc làm việc đủ một số năm có đóng góp.
Nghĩa là người ký đang nhận một nghĩa vụ có thể kéo dài cả chục năm. Hãy đưa cho họ đọc chính văn bản cam kết, không phải một bản tóm tắt của bạn.
Ảnh hưởng tới chính họ
Cam kết đang có hiệu lực được tính vào khi họ xin bảo lãnh người khác, hoặc khi họ xin một khoản vay lớn ở một số nước.
Nếu người bạn định nhờ cũng đang có kế hoạch bảo lãnh ai đó, hãy nói rõ điều này. Một chữ ký hôm nay có thể chặn kế hoạch của họ ba năm sau.
Điều kiện của người đồng bảo trợ
Thường phải là công dân hoặc thường trú nhân, cư trú tại nước đó, và tự đạt ngưỡng thu nhập cho hộ của chính họ cộng thêm người được bảo lãnh.
Không phải cứ có thu nhập cao là đủ. Hãy kiểm điều kiện của họ trước khi nhờ, để không mất công cả hai bên.
Ai nhờ được
Tuỳ nước. Một số chỉ chấp nhận người có quan hệ họ hàng, một số chấp nhận bất kỳ ai đủ điều kiện.
Hãy tra quy định trước. Nhờ nhầm người không đủ tư cách là mất một vòng bổ sung và vài tháng.
Giấy tờ họ phải nộp
Hồ sơ thuế, bảng lương hoặc chứng minh thu nhập, giấy tờ chứng minh tư cách cư trú, và bản cam kết đã ký.
Đây là bộ giấy tờ cá nhân khá đầy đủ. Hãy nói trước để họ biết mình sẽ phải cung cấp những gì, thay vì hỏi từng thứ một.
Ghi lại thoả thuận
Ngoài bản cam kết chính thức nộp cho cơ quan, hãy có một thoả thuận riêng giữa bạn và người đồng bảo trợ: nếu phát sinh nghĩa vụ, hai bên xử lý thế nào.
Văn bản này không thay đổi trách nhiệm trước cơ quan nhà nước, nhưng nó làm rõ giữa hai bên và tránh được tranh cãi về sau. Với một quan hệ gia đình, sự rõ ràng ngay từ đầu là cách giữ gìn nó.
Cách nói cho đúng
Đừng nói rằng chỉ cần ký cho có. Hãy nói thẳng: đây là một nghĩa vụ tài chính có thể kéo dài nhiều năm, và nếu người được bảo lãnh nhận trợ cấp thuộc nhóm phải hoàn thì anh chị có thể bị đòi.
Người đồng ý sau khi biết rõ là người sẽ không trách bạn về sau. Còn người đồng ý vì nể mà không hiểu là nguồn của rất nhiều rạn nứt gia đình.
Đừng nhờ người đang có kế hoạch riêng
Nếu người bạn định nhờ cũng sắp mua nhà, sắp bảo lãnh ai đó, hoặc sắp thay đổi công việc, một cam kết dài hạn có thể làm khó họ.
Hãy hỏi về kế hoạch của họ trước khi đặt vấn đề. Người tốt thường đồng ý ngay cả khi bất tiện, nên trách nhiệm hỏi trước thuộc về bạn.
Nếu họ từ chối
Đó là quyền của họ và bạn không nên ép. Hãy quay lại các hướng khác: nâng thu nhập, chờ đổi tư cách, hoặc để người khác đứng ra bảo lãnh.
Một quan hệ gia đình bị tổn thương vì chuyện này đắt hơn nhiều so với việc chờ thêm hai năm.
Nhờ người trong hộ trước
Trước khi nhờ người ngoài, hãy kiểm xem vợ hoặc chồng bạn có thu nhập cộng được vào không. Ở nhiều nước, thành viên trong hộ chỉ cần cùng ký là thu nhập được cộng.
Cách này đơn giản hơn nhiều so với nhờ người ngoài, và nghĩa vụ vẫn nằm trong gia đình. Hãy hỏi kỹ về điều kiện áp dụng cho người trong hộ trước khi tính tới phương án khác.
Sau khi họ ký
Hãy giữ liên lạc và báo cho họ khi hồ sơ có tiến triển. Và quan trọng nhất: dặn người được bảo lãnh không đăng ký bất kỳ khoản trợ cấp nào mà chưa kiểm tra.
Người đồng bảo trợ đã giúp bạn một việc lớn. Giữ cho họ không bị đòi tiền là trách nhiệm của bạn trong những năm sau đó.
Hỏi đáp
Có cần bao nhiêu người đồng bảo trợ?
Thường một là đủ nếu họ đạt ngưỡng. Một số nước cho nhiều người, hãy hỏi quy định cụ thể.
Người đồng bảo trợ có phải ở cùng nước không?
Thường phải cư trú tại nước đó. Người ở Việt Nam hầu như không làm được vai này.
Họ có thể rút lại cam kết không?
Thường chỉ rút được trước khi hồ sơ được chấp thuận hoặc trước khi người thân nhập cảnh. Sau đó thì không.
Đổi người đồng bảo trợ giữa chừng được không?
Thường được nếu hồ sơ chưa có quyết định, bằng cách nộp cam kết mới. Hãy hỏi cơ quan về thủ tục.
